Loading...

Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

De Beelden van 2017

Logo https://verhalen.volkskrant.nl/de-beelden-van-2017

De beelden van 2017

Volledig scherm

Welke beelden van het afgelopen jaar blijven ons bij? We vroegen het kenners, fotografen, fotoredacteuren, onze eigen artdirector en, vooruit, dichter Johnny Ceres Jr.

Sluiten
Naar boven

Naar boven

Foto: Eddo Hartmann
Gekozen door: fotograaf Stephan Vanfleteren

Een vuist. Een kleurenfoto zonder kleur van een monument uit Noord-Korea. Kil metaal of grijze baksteen? Is het gigantisch of op mensenmaat? Geen mens te bespeuren en dus geen proportie te bepalen. Is het een vuist die op tafel klopt of is het een vuist die slaat? Heeft-ie een vaandel of een zwaard vast? Bluf of daadkracht?

De foto is een metafoor voor een conflict tussen twee landen met beide hun valse droom. Een beeld van een constructie van gestapelde achromatisch legoblokken van een 'groot leider'. Het is eens iets anders dan wapperende stars and stripes.

Propaganda en perceptie vastgeknepen door een intelligente fotograaf. Hopelijk valt dat monument nog lang te bewonderen. Zolang dit kan, zijn er twittervingers weggebleven van de knoppen van een nucleair drama. 

En is de vuist maar een decorstuk in een gevaarlijk toneelstok.

Naar boven

Naar boven

Foto's: links de inaugratie van Trump op 20 januari 2017 (Lucas Jackson/Reuters), rechts inauguratie van Obama op 20 januari 2009 (Stelios Varias/Reuters) en (klein) Drew Tappan.
Gekozen door: fotodetective Hans Aarsman.

'Nog nooit kwam er zo'n grote menigte naar de inauguratie van een president kijken', beweerde president Donald Trump op de dag na zijn inauguratie. Maar er was net zoals acht jaar eerder, toen Trumps voorganger  Obama werd geïnaugureerd, een luchtfoto gemaakt. Vanaf dezelfde hoogte en op hetzelfde moment, tijdens de toespraak van de nieuwe president. Als je die twee naast elkaar legt, is overduidelijk dat Trump heel wat minder mensen trok dan Obama. 'Dat lijkt maar zo', liet Trump zijn woordvoerder Sean Spicer zeggen. 'Bij deze inauguratie is er voor het eerst wit zeil gelegd om het gras te beschermen. Met zo'n ondergrond lijken er al gauw gaten in de menigte te vallen.' 

Maar er was weer een foto gemaakt. Deze keer niet vanuit de lucht, maar op het bewuste grasveld. De ochtend van Obama's inauguratie in 2013 had Drew Tappan een foto (linksonder) gemaakt van zijn verloofde. Het was nog vroeg, dat kun je zien aan de schaduw die de zon werpt op het witte zeil. Dus niet voor de eerste keer zeil! Twee  persfoto's en een privéfotootje achterhalen samen de leugen.

Naar boven

Naar boven

Foto: EPA
Gekozen door: Cigdem Yuksel

In mei legden drie geopolitieke bondgenoten - koning Salman van Saoedi-Arabië, Abdul Fatah al Sisi van Egypte en Donald J. Trump van de VS - in Riyad drie paar handen op een lichtgevende bol. Dat ter ere van de opening van het Global Center for Combating Extremist Ideology. Het Saudi Press Agency mocht deze foto maken. Van geen ander beeld in 2017 moest Volkskrant-fotograaf Cigdem Yuksel zo huiveren. 'De foto heeft een angstaanjagende uitstraling. Het is intimiderend, zeker als je weet wat voor mannen dit zijn. Alsof ze zeggen: wij bepalen jullie toekomst, wij hebben de macht.'

Gemeenschappelijk gedachtegoed hebben deze mannen nauwelijks, ze hebben wel gemeenschappelijke vijanden: Iran en Rusland. Officieus is de gloednieuwe locatie waar ze poseren dan ook een soort centrum voor het tegengaan van Iraans-Russische invloeden in het Midden-Oosten. Het tafereel op de foto heeft iets weg van een geopolitieke trouwpartij, alsof de drie elkaar met de hand op de lichtgevende bol het jawoord geven. Naast Trump diens echtgenote Melania, de andere aanwezigen zijn onherkenbaar. Yuksel: 'Dat maakt die foto onheilspellend. Alsof achter de drie de legers klaarstaan.'

Naar boven

Naar boven

Foto: Portret van Rob Scholte door Jaap Scheeren.
Gekozen door: artdirector Volkskrant Magazine Jaap Biemans.

Jaap Biemans: 'Dit is rauwheid gecombineerd met humor, een combinatie van emoties die ik zelden tegenkom in fotoseries. Fotograaf Jaap Scheeren intrigeert me, zijn werk ontregelt de alledaagsheid zó dat het pijn doet. Wat mij betreft is dit dé fotoshoot van het jaar voor Volkskrant Magazine

Naar boven

Naar boven

Foto: de Afghaanse fotograaf Omar Sobhani
Gekozen door: fotograaf Klaas Jan van der Weij

Een 4-jarige Afghaanse peuter uit Kabul mocht met zijn grootvader mee naar de moskee, de Taliban koos die moskee precies die dag uit voor een aanslag, de grootvader kwam om, het jongetje bleef na de explosies alleen achter, drie politiemannen proberen hem te redden. Dat is de informatie die nieuwsdienst Reuters leverde bij deze foto. Volkskrant-fotograaf Klaas Jan van der Weij werd onmiddellijk door het beeld gegrepen. 'Dit is een foto met veel gevoel', zegt Van der Weij. Dat jongetje ziet niet wat wij wel zien: dat de geüniformeerde volwassenen wapens dragen, maar die verborgen houden om zijn vertrouwen te winnen. In contrast met veel andere beelden van aanslagen in Afghanistan zien we hier geen lijken en puinhopen, maar het effect dat het beeld sorteert is enorm. 'Dat effect ontstaat doordat we de agenten scherp zien maar het jongetje niet', zegt Van der Weij. 'Het jongetje zien we wazig. Dat accentueert zijn houding. In die houding zien we zijn verbazing.' Die verbazing, noem het ontzetting, brengt het jongetje over op iedereen die de foto ziet. Van der Weij: 'Het is een strak beeld, een beeld waar niets te veel op staat.'

Naar boven

Naar boven

Foto: Marcel van den Bergh
Gekozen door: fotoredacteur Gerrit-Jan van Ek

Gerrit-Jan van Ek: 'Tussen het aanbod aan zware foto's uit het nieuws dat de krant dagelijks overspoelt, is het belangrijk de lezer lichtpuntjes te bieden. Dit is zo'n lichtpuntje van onze fotograaf Marcel van den Bergh. Hij fotografeert fans van de reuzenpanda's Wu Wen en Xing Ya bij de kassa van het Ouwehands Dierenpark in Rhenen. Door zulke foto's is het mogelijk ook de minder opwekkende foto's te verwerken.'
 

Naar boven

Naar boven

Foto's: anonieme pasfotofotografen, via Rex/Shutterstock
Gekozen door: fotograaf Erwin Olaf

Het rijtje pasfoto's van de aanslagplegers op de Ramblas in Barcelona van 18 augustus dit jaar verbijstert me nog steeds vanwege de jeugd en frisheid die van de gezichten afstraalt. Je ziet nog zoveel hoop en verwachting in de vier paar ogen. Zeker bij de 17-jarige Moussa Oukabir en bij Younes Abouyaaqoub, de bestuurder van het busje dat vijftien doden en meer dan honderd gewonden veroorzaakte. De Spaans-Marokkaanse Oukabir verklaarde al op 15-jarige leeftijd via sociale media dat hij alle ongelovigen zou willen doden als hij koning van de wereld zou zijn. Een voornemen dat hij dus op zijn 17de begon uit te voeren. De 22-jarige, eveneens Spaans-Marokkaanse Abouyaaqoub, heeft niet alleen het busje bestuurd dat zoveel slachtoffers heeft gemaakt, maar heeft ook nog een automobilist afgeslacht met een mes alvorens diens auto te stelen. Onvoorstelbaar, als ik de jeugdige en opgewekte pasfoto's bestudeer. Het kwaad heeft vele gezichten. Ik vraag me keer op keer af wie het dodelijke gif van een alleshatende variant op een religie zo doeltreffend, via zoveel kanalen, weet te planten in de hoofden van zoveel gewone tieners. 

Naar boven

Naar boven

Foto: Martin Kollar, uit de serie Provisional Arrangement 
Gekozen door: fotoillustrator Monique Bröring

Monique Bröring: 'Ik vind dit een gewoon én ongewoon beeld. Het is een foto van Martin Kollar, een 46-jarige Tsjechische fotograaf die mij dit jaar opviel. Het is fascinerend dat mensen zoveel moeite doen voor iets wat maar als tijdelijke voorziening is bedoeld, in dit geval een reclamecampagne voor het EK Voetbal. Hij heeft een serie tijdelijke voorzieningen geschoten door heel Europa. Het is jammer dat dit veldje niet meer bestaat, want wat zou ik hier graag eens willen voetballen. 

Naar boven

Naar boven

Foto's: Kevin Frayer / Getty
Gekozen door: fotograaf Marcel van den Bergh en fotograaf Guus Dubbelman

'De gezichten van de vluchtelingen spreken boekdelen, ze grijpen je bij de strot', zegt Volkskrant-fotograaf Marcel van den Bergh over dit beeld van Rohingya-vluchtelingen in Bangladesh van de hand van zijn Canadese collega Kevin Frayer. Dit beeld heeft een knappe compositie. 'De mensen in de diepte worden steeds onscherper waardoor het drama, de genocide, oneindig lijkt. Dit beeld trekt onmiddelijk de aandacht, en het zorgt ervoor dat je blijft kijken.' Twee keer stond deze foto in 2017 in de Volkskrant, de eerste keer als nieuwsfoto, de tweede keer in de rubriek Beeldvormers. Daarin werd de vraag gesteld of de foto niet 'te mooi' was, of de fotograaf de grimmige werkelijkheid niet had verfraaid, of hij in plaats van een nieuwsbeeld geen 'schilderijtje' had gemaakt. Van den Bergh: 'Het woord 'schilderijtje' wordt vaak denigrerend gebruikt: alsof het de fotograaf te doen was om een fraai beeld in plaats van het onderwerp zelf. Dat is hier volkomen onterechte kritiek. Frayer gebruikt zijn visuele en technische talent om de kijker voor het onderwerp te winnen - om ons te confronteren met een mensonterende situatie die zich gevoelsmatig ver van ons bed afspeelt, doch gewoon op deze aarde.'

Naar boven

Naar boven

Volkskrant-fotograaf Guus Dubbelman wist niets van de keuze van collega Marcel van den Bergh, maar koos hetzelfde beeld. 'Telkens als er grote humanitaire crises uitbreken, zie je de fotostroom op gang komen', zegt Dubbelman', 'maar er zit zelden een beeld tussen dat je raakt, het is een brij ellende, het is allemaal te algemeen.' Maar neem deze foto. 'We weten niets over de jongen vooraan, behalve dat hij in normale omstandigheden niet wanhopig zijn hand had opgehouden om wat eten te bemachtigen. Misschien had hij zijn eerste afspraakje met een meisje gehad. Misschien had hij op een brommer rondgehangen. In plaats daarvan werd hij een van de honderdduizenden vluchtelingen in een zinloze oorlog.' Dat de foto behalve aangrijpend ook 'schilderijachtig' mooi is, onderstreept het meesterschap van de fotograaf. 'Het is de enige manier om de essentie van iets over te brengen. Chaotischere beelden worden vaak niet begrepen en zelden geplaatst. Vergelijk deze foto met schilderijen van de wonderbare broodvermenigvuldiging uit het Nieuwe Testament en je ziet opvallende overeenkomsten.' Belangrijk: we moeten de kunst van het vastleggen niet verwarren met verfraaien. Dubbelman, die in zijn carrière veelvuldig ellende fotografeerde, zegt het zo: 'Ook in zijn meest deplorabele toestand is de mens mooi.'

Naar boven
Scroll om door te gaan
Swipe om door te gaan