Loading...

Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

Het sprookje van broeder Kim

Logo https://verhalen.volkskrant.nl/het-sprookje-van-broeder-kim

Het sprookje van broeder Kim

Volledig scherm

Een ijzingwekkende wereld is het die fotograaf Eddo Hartmann (44) heeft vastgelegd in Setting the Stage / North Korea. Zijn tentoonstelling en gelijknamige boek tonen Pyongyang, de hoofdstad van de straatarme maar pleinrijke communistische dictatuur, in al zijn intimiderende hoedanigheden. Als podium voor de machthebbers, die op die immense pleinen van de stad massaparades aan zich laten voorbijtrekken. Als peperduur decor dat naar de hemel reikt - symbolisch voor de glanzende toekomst waarnaar het volk onderweg is.

Hartmanns foto’s zijn zo ijzingwekkend omdat de architectuur die hij in Pyongyang fotografeerde zo weinig getuigt van de liefde waarin communistische heilstaten gewoonlijk in woord grossieren: die voor het volk, en het proletariaat in het bijzonder. Hartmanns foto’s tonen in beton en marmer een ideologie die mensen kleineert en het individu reduceert tot werkmier.

Vier keer bezocht Hartmann Pyongyang de afgelopen jaren en anders dan veel fotografen die hem voorgingen, wilde hij in zijn project níét de nadruk leggen op de verschoppelingen van de Noord-Koreaanse heilsleer, de juche, het volk dat - volgens het Wereldvoedselprogramma in 1997 - bij gebrek aan alternatief soms gras moest eten om de maag te vullen. Hartmann hoopte aan de hand van de architectuur een verhaal te vertellen zoals hij het graag doet, op een indirecte manier. Met haarscherpe foto’s die geen detail onopgemerkt laten. Afgedrukt op groot formaat zodat wij, bezoekers en lezers, zelf kunnen ontdekken of de regie van de staat over elk aspect van het leven weleens hapert. Of er, heel misschien, een haarscheurtje zichtbaar is in de betonnen eerbetonen aan de Kim-dynastie, die in het land de dienst uitmaakt.

‘Ik hoop’, zegt Hartmann, ‘dat mijn werk net zo uitwerkt als de foto’s van interieurs van woningen of ateliers. Is het er netjes en schoon of rommelig en stoffig, welke boeken staan er in de kast en welk meubilair staat op welke plaats? Van plekken kun je veel aflezen. In Pyongyang werkte ik altijd onder begeleiding van gidsen, die bepaalden wanneer en waar ik mocht fotograferen - en vanuit welk standpunt. Maar naarmate ik er vaker was geweest, merkte ik dat ik de stad beter leerde kennen, zodat ik ook beter ontdekte welke hoeken passen in mijn verhaal. En ik merkte ook dat met de ene gids meer te onderhandelen viel dan met de andere.’

Anders dan de Pyongyangse architectuur heeft Hartmann wél oog voor de individuen die hij - zij het mondjesmaat - voor zijn lens kreeg. Zodra dat gebeurt, is het gedaan met de grimmigheid. Het zijn slanke, dikwijls magere Noord-Koreanen die voor hem poseren. In uniforme pakken die doorgaans te ruim vallen. Bij hen vergeleken zijn de gidsen die Hartmann begeleidden (en die hij ook portretteerde) wonderen van fleurigheid, zo in hun felgekleurde traditionele lange jurken. Zij zijn doorgaans ook zichtbaar beter gevoed dan de Koreanen die lager staan op de maatschappelijke ladder - een ladder die in het communisme officieel natuurlijk niet bestaat.

Maar wat geldt voor zijn architectuurfoto’s, geldt ook voor Hartmanns portretten van de Koreanen. Kijk beter, en je ziet meer. De ernstige blik van een huisvrouw − magere heupen, met damestas en in pantalon met strakke snit. Een goedlachse bewaakster met een charmant pukkeltje op de wang. Een in zichzelf gekeerde bezoeker van een badhuis. De ontspannen blik en de Mona Lisa-mysterieuze lach rond de mond van een hotelbediende - zo ménselijk, vergeleken met de alom aanwezige tandenblote propagandagrijns waarmee de leiders van het land hun volk aansporen vanaf posters, affiches en schilderijen.

Eddo Hartmann: Setting the Stage/North Korea. Hannibal, €42,50.

Expositie in Huis Marseille, Amsterdam, t/m 4 maart.

Tekst: Arno Haijtema

Sluiten
Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven
Naar boven
Scroll om door te gaan
Swipe om door te gaan