Loading...

Notice

This multimedia story format uses video and audio footage. Please make sure your speakers are turned on.

Use the mouse wheel or the arrow keys on your keyboard to navigate between pages.

Swipe to navigate between pages.

Let's go

In memoriam: overledenen van 2016 volgens de Volkskrant

Logo https://verhalen.volkskrant.nl/in-memoriam-2016

Kan het zijn dat in het ene jaar meer talentvolle, belangrijke, revolutionaire, markante of op om andere reden bijzondere mensen doodgaan dan in het andere? Het is een absurde vraag die scrollend door deze productie door het hoofd raast. 
Want we gaan het nieuwe jaar in zonder staatsmannen als Fidel Castro, Shimon Peres of onze eigen Piet de Jong. Idolen en iconen als David Bowie, Prince en Leonard Cohen zullen nooit meer optreden. Johan Cruijff zal echt nooit meer voetballen. En zelfs the voice of Europe Eddy Wally zingt niet meer. 
Met 2017 in het vooruitzicht blikken we nog één keer terug op een aantal van deze overleden grootheden aan de hand van foto's, muziek, video's en de mooiste stukken uit de Volkskrant.

Productie: Stan Putman

Goto first page
Goto first page
Close

Look up here, I'm in heaven
I've got scars that can't be seen
I've got drama, can't be stolen
Everybody knows me now

Look up here, man, I'm in danger
I've got nothing left to lose
I'm so high it makes my brain whirl
Dropped my cell phone down below
Ain't that just like me?

By the time I got to New York
I was living like a king
There I'd used up all my money
I was looking for your ass
This way or no way
You know, I'll be free
Just like that bluebird
Now, ain't that just like me?
Oh, I'll be free
Just like that bluebird
Oh, I'll be free
Ain't that just like me?  

Vermoedelijk werkte Bowie aan Lazarus met de dood in de ogen, schrijft muziekredacteur (en Bowie-fan) Gijsbert Kamer in een bespreking van de songteksten op Blackstar. (+) 


Goto first page

De Britse acteur uit Harry Potter en Die Hard stond bekend als uitstekend vertolker van het kwaad. Maar kon nog veel meer. Rickmans acteertalent school in zijn ironisch- hautaine oogopslag en een kenmerkend stemgeluid: sonoor én lijzig, vaak vergeleken met het spinnen van een kat. Uitermate geschikt voor het vertolken van doortrapte, sluwe types, maar ook ideaal voor het verleidertype.

Genoeglijke slechterik, maar zo veel meer (+)
Alan Rickman: 'Dat is wat film kan: een deel uit de geschiedenis door een alternatieve lens beschouwen' (+)

Foto: ANP

Goto first page
Close

Het begrip charmezanger leek wel voor Eddy 'The Voice of Europe' Wally uitgevonden. Een eeuwige glimlach, ogenschijnlijk altijd goed geluimd, vaak een vrolijk Panamahoedje op het hoofd en dan die kwalificaties hoe het is of was geweest. 'Gewèldig! Wauw! Formidabel. Fantasjtisch.' 

The Voice of Europe overleden (+)

Foto: ANP

Goto first page

Onmatigheid - het is een karaktertrek die de aan de gevolgen van kanker overleden Umberto Eco sierde. Onmatig betoonde de Italiaanse hoogleraar en auteur zich in zijn nieuwsgierigheid, onmatig in zijn werkdrift, onmatig in zijn belezenheid, onmatig in zijn boekenverzamelwoede, onmatig ook in zijn bourgondische levensstijl.

De wetenschapper die romanschrijver werd (+)
Umberto Eco: 'Misschien voelde ik ook dat ik geen zes of acht jaar meer heb en dus een beetje tempo moest maken' (+)

Foto: AP

Goto first page

Harper Lee stond bekend als een one book wonder. Want ook al werd, na ruim vijftig jaar stilzwijgen, in de zomer van 2015 haar verloren gewaande 'oerroman' Go Set a Watchman (Ga heen, zet een wachter) alsnog gepubliceerd, Harper Lee zal de geschiedenis ingaan als de auteur van dat ene, buitengewoon succesvolle boek: To Kill a Mockingbird (Spaar de spotvogel).

Na 'To Kill a Mockingbird' werd ze een mythe (+)

Foto: Getty

Goto first page

Aan muzikale ingevingen geen gebrek bij de vier schoffies uit Liverpool die zich The Beatles noemden. Maar er moest een nette Londenaar aan te pas komen om de ideeën in geluid om te zetten: George Martin, de 'Vijfde Beatle'.

Zij verzonnen, maar hij was de geluidsarchitect (+)
Dít deed Martin voor The Beatles: zijn carrière in Beatles-nummers

Foto: Getty, George Martin is de tweede van rechts. 

Goto first page
Close

John Lennon kon niet kiezen tussen de 'kale' en de georkestreerde versie van Strawberry Fields Forever en zei tegen Martin: 'Doe maar een beetje van beide.' Een onmogelijke opgave, want de versies verschilden van tempo en toonhoogte, maar Martin versnelde de ene, vertraagde de andere en smeedde er een bedwelmend totaal van.

Goto first page

J.C., de overeenkomst tussen de initialen van Jezus Christus en Johan Cruijff, dat kon geen toeval zijn. Niet voor niets kreeg Cruijff als bijnaam de Verlosser. 68 jaar werd de beste voetballer die Nederland ooit heeft gekend.

Sportredacteur Willem Vissers: Cruijff had een Oscar moeten krijgen voor zijn oeuvre (+)
Jan Mulder over Cruijff: Bekers, prijzen, teleurstellingen zijn bijzaken.Het gaat om het hogere, om de schoonheid, om Johan Cruijff  (+) 
Johan Cruijff in 2010: 'Hoe verder je weggaat van het veld, hoe minder leuk het wordt' (+)

Foto: ANP

Goto first page

Leven en letteren waren bij Wim Brands volkomen met elkaar vergroeid: hij schreef en dichtte, onder meer over de zelfmoord van zijn vader. Daarnaast was hij een begenadigd interviewer. Hij sprak met schrijvers omdat hij echt iets wilde weten en niet iets wilde vertellen. 

Aleid Truijens: Oprecht geïnteresseerd zijn is een talent (+)
Beste vriend Ariejan Korteweg: We hebben veel gelachen, maar Wim was nooit helemaal op z'n gemak in het leven (+)

Foto: ANP

Goto first page
Close

Ik ben alleen op straat.
Wie had dat durven hopen. Ik kijk
in de ruiten en zie
voor het eerst mijn vader in deze stad lopen.
‘Waar ga je heen?’ ‘Nergens heen.’
‘Dan gaan we dezelfde kant op.’

Uit De Jas in de bundel In de Metro

Goto first page

Eigenlijk deed Prince in de jaren tachtig wat David Bowie een decennium eerder had gedaan: ieder jaar een ander imago, ieder jaar een iets andere sound. Maar bovenal was hij een van de allergrootste performers uit de popgeschiedenis. Steeds stond daar de grote verleider op het podium die van optredens een soort hoogmis maakte. Seksualiteit en religie vonden elkaar tijdens Prince-concerten op wonderbaarlijke wijze. Optredens waren een zoektocht naar het hogere. Voor hemzelf, maar ook voor zijn publiek.

Prince was de allergrootste performer uit de popgeschiedenis (+)  
Sheila Sitalsing: Wanneer tienerhelden sterven, stopt even de tijd (+)
Prince' stijl is een eeuwig referentiekader (+)

Foto: EPA

Goto first page
0:00
/
0:00
Start video









Purple Rain tijdens de Super Bowl in 2007

Open video

Goto first page

Louis van Gasteren (93) was ongetwijfeld een van de productiefste en belangrijkste Nederlandse filmmakers. Welk onderwerp Van Gasteren in zijn dik 60 jaar filmcarrière ook aanpakte, hij ging nooit over één nacht ijs. Maar liefst 47 rollen 35 mm (meer dan 28 uur aan opnames) schoot Van Gasteren tussen 1964 en 1969 vol, voor wat zijn magnum opus moest worden - een film die hij kort voor het einde van zijn leven voltooide. Zijn carrière werd echter overschaduwd door de moord die hij pleegde op een onderduiker.

Hij wilde álles vastleggen (+)

Goto first page
Close

Vlak voor zijn 90ste verjaardag wist Van Gasteren Nema aviona za Zagreb (Er is geen vliegtuig naar Zagreb) te voltooien. Het bleek een alle kanten op dwarrelend filmdagboek te zijn; een springlevend mozaïek van vakantiereisjes, jeugdherinneringen, gesprekken en Amsterdamse kiekjes waarmee hij zijn misschien wel persoonlijkste film had afgeleverd.

Goto first page

Met zijn elegante stijl veranderde hij het boksen, maar vanwege de prijs die Muhammad Ali bereid was te betalen voor zijn religieuze en politieke overtuigingen, veranderde hij in een cultureel icoon. Hij weigerde als soldaat in Vietnam te dienen. 'I ain't got no quarrel with them Vietcong', waren zijn beroemde woorden, 'no Vietcong ever called me nigger.' Voor de grote protesten tegen de oorlog uitbraken en nog voor de getto's in brand vlogen na de moord op Martin Luther King in april 1968, werd Muhammad Ali de stem van een generatie, van jonge zwarten en blanke babyboomers.

Koning van de hele wereld (+)
Fotograaf Guus Dubbelman had een speciale band met de bokser: 'Ali was een kunstwerk. De living Mozart' (+)

Foto: Guus Dubbelman / de Volkskrant

Goto first page

'Groot-Brittannië moet betrokken en leidend zijn in Europa, niet afstand houden en afscheid nemen', stelde politica Jo Cox aan de vooravond van het Brexit-referendum. Het was deze uitgesproken Europese gezindheid die haar mogelijk de de kop kostte. Ze werd daags voor het referendum vermoord.

Door vriend en vijand genoemd als minister in spe (+)
Bert Wagendorp: Waar woorden ontbreken vult geweld de leegte (+)

Foto: AP

Goto first page

Henk Hofland was journalist voor het leven. Alles wat hij deed, zijn bijdragen aan de Groene Amsterdammer, columns, beschouwingen en reportages voor 'zijn' NRC, deed hij hartstochtelijk en langdurig. Alleen de dood heeft de PC Hooftprijs-winnaar tegen kunnen houden. 

Henk Hofland schreef om in leven te blijven (+)
Arnon Grunberg: Henk roddelde, ik luisterde (+)

Foto: Joost van den Broek / de Volkskrant

Goto first page

'Een levend gedenkteken', zo omschreef president Obama Elie Wiesel. De schrijver en Nobelprijswinnaar voor de Vrede die de concentratiekampen Auschwitz en Buchenwald overleefde, was vele decennia een bevlogen en charismatisch getuige van de Holocaust.

'Als we de Holocaust vergeten, zijn we medeplichtig' (+)

Foto: Reuters

Goto first page

Lang nadat Piet de Jong was afgezwaaid als minister-president kwam de erkenning. De meest onderschatte premier van Nederland is 101 jaar oud geworden. De populaire, apolitieke politicus - zo aardig dat de oppositie zich schaamde ruzie met hem te maken - bleef in zijn hart altijd onderzeebootkapitein. 

Gelovige katholiek met onverwoestbaar humeur (+)
De zee bleef altijd trekken (+)

Foto: Jiri Buller / de Volkskrant

Goto first page

Het enige dat voor Toots Thielemans wezenlijk telde, was de mondharmonica. 'Ik was als door de bliksem geslagen', vertelde hij over de kennismaking met jazz. 'Die swing, dat donkere timbre ook, ineens begreep ik: astma of geen astma, zonder muziek ga ik dood.'

De opdracht van Thielemans: jezelf kippenvel geven (+)
'De grootste woordeloze dichter van het heelal' (+)

Foto: Joost van den Broek / de Volkskrant

Goto first page
0:00
/
0:00
Start video

Bewonderaar John Schoorl over het nummer Bluestte:

En dan was daar zomaar Bluesette, fluit maar mee, zijn wereldhit, begin jaren zestig in een Brusselse kleedkamer ontstaan. Hij speelde wat op gitaar, en floot ook een wijsje daarbij, unisono. 'Bluesette is toen in mijn oortje gevlogen en boem, het is er gebleven', verklaarde hij. Eerst heette het nummer Bluette, naar een korenbloempje, maar het werd Bluesette. Het mixte de twee culturen die hem bepaalden: de Amerikaanse blues en de musette van Europa. Van de opbrengst zei hij elk jaar een nieuwe Cadillac te kunnen kopen.

Video: Toots Thielemans - Bluesette tijdens Night of the Proms.

Open video

Goto first page

Schema's, lijstjes, naslagwerken en weetjes; dat was het terrein van veellezende mensenvriend Pieter Steinz. Ook toen hij te horen kreeg dat hij aan de spierziekte ALS leed, bleef Steinz onvermoeibaar doorwerken. Hij was een ware promotor van de letteren en bracht ons culturele dna in kaart.  

Vermoeid en vermagerd bleef hij tikken (+)

Foto: Daniel Cohen

Goto first page

Met Shimon Peres is de laatste politieke leider verdwenen die aan de wieg stond van de staat Israël. Peres, die 93 jaar werd, verwierf faam in het buitenland, maar staat in eigen land bekend als 'eeuwige verliezer'. Slechts één keer, toen hij al de 80 was gepasseerd, wist Peres een verkiezing te winnen en sloot zodoende zijn politieke carrière af als president van Israël.

De laatste architect van het Heilige Land  (+)

Goto first page

Jeroen Oerlemans was frontfotograaf. Hij maakte geen mooie foto's, blonk niet uit in compositie, onderscheidde zich niet door poëtische beelden. Ooggetuige van het wereldnieuws was hij, hij stond met zijn camera in de voorste linies en liet de wereld het nare gezicht van oorlog zien - vanuit het Midden-Oosten, Afghanistan en Libië. In dit laatste land werd hij in oktober doodgeschoten.

Fotoreportage Oerlemans: Aan het front in Sirte 
Correspondent Ana van Es: Met Jeroen Oerlemans naar mijn eerste frontlijn (+)

Foto: Stanislav Krupar

Goto first page

Veel Thai konden het niet geloven. Hun alomtegenwoordige koning Bhumibol bleek tóch sterfelijk. Na een 70-jarig bewind stierf de vorst die tien militaire coups overleefde. De koning werd beschouwd als een 'levende boeddha', een heilige. In de laatste dagen voor zijn dood zaten honderden mensen voor het Siriraj-ziekenhuis te bidden voor zijn gezondheid.

Levende boeddha met voorliefde voor snelle auto's (+)
Na de schok, nu de echte rouw om koning Bhumibol (+)

Foto: ANP

Goto first page
0:00
/
0:00
Start audio

Het was zeker niet haar favoriete lied en het was niet eens geschreven voor uitvaarten. Toch zal Mieke Telkamp voor altijd de zangeres blijven van Waarheen, waarvoor. 

Voor altijd dat ene nummer (+)

Foto ANP
Muziek

Open audio

Goto first page

Zijn oeuvre zit er vol mee, maar nu is het echt: songschrijver, dichter en romancier Leonard Cohen, een van de beste en meest poëtische songschrijvers uit de muziekgeschiedenis, is dood. Als 33-jarige nieuwkomer had hij weinig in de popwereld in te brengen, maar Leonard Cohen passeerde zijn 80ste vitaler, geestiger, charmanter en succesvoller dan ooit.

Een van de grootste poëten van de poptraditie (+)
Remco Campert: Ik zie een man die dacht: waarom ben ik hier? (+)

Goto first page
Close

We hadden het, net als bij David Bowie in januari, kunnen zien aankomen. Dat diepzwarte, prachtige nieuwe Leonard Cohen-album, het eind oktober verschenen You Want It Darker, was een afscheidsplaat. Uit Leaving the Table:
 
I’m leaving the table
I’m out of the game
I don’t know the people
In your picture frame
If I ever loved you, oh no, no
It’s a crying shame
If I ever loved you
If I knew your name

Goto first page

Niemand is zo vaak dood verklaard als de Cubaanse leider Fidel Castro. Hij leek er genoegen in te scheppen om, steeds wanneer vijanden zijn overlijden bejubelden, quasi-nonchalant weer in het openbaar te verschijnen. Zijn grenzeloze zelfvertrouwen gaf hem dan een zweem van onsterfelijkheid. Maar dit keer bleken de geruchten te kloppen: 'De Maximale Leider' overleed, op 90-jarige leeftijd.

Meesterlijk overtuiger en icoon voor de socialisten (+)
Vaarwel El Comandante (+)

Goto first page

Het Braziliaanse voetbalelftal Chapecoense droomde van winst in de Copa Sudamericana, maar het vliegtuig met de voltallige selectie crashte op weg naar het stadion in Colombia. Stafleden, journalisten en vrijwel de hele selectie kwamen om. Slechts drie spelers overleefden het. 

Neergestort elftal droomde over kampioenschap (+)

Foto: EPA

Goto first page

De inzet en geestdrift spatten altijd van hem af. Kookgek Joop Braakhekke bracht entertainment en allure in de calvinistische Nederlandse eetcultuur. Maar bovenal was hij een gastheer.

De man die allure bracht in de zuinige Nederlandse eetcultuur (+)
Laatste interview Braakhekke: 'Ik heb een fantástisch leven gehad' (+)

Foto: Gerard Wessel

Goto first page

Geen tekenaar kon het alledaags gekluns zo indringend weergeven als Peter van Straaten. Uitgebluste echtparen, verveelde pubers, bekvechtende buren, opdringerige collega's, jaloerse vriendinnen, zichzelf overschattende mannen, kijvende vrouwen, ze modderden wat aan met zichzelf en elkaar in de wereld van Van Straaten. Van geboorte tot de dood, het was een en al gedoe. En altijd riepen die zacht bijtende tekeningen een glimlach op, van herkenning of leedvermaak. 

Ergernis aan menselijk tekort als inspiratiebron (+)
Sylvia Witteman selecteerde zijn mooiste tekeningen: 'Het hele leven is één grote cartoon van Peter van Straaten' (+)

Beeld: Peter van Straaten / Ivo van der Bent
Onderschrift: "Hé Carel, weet je wie er dood is?'

Goto first page

Hij was inmiddels in een milde herfst van zijn carrière beland. George Michael bevond zich in een positie waarbij hij door successen in het verleden kon doen waarin hij zin had zonder zich te hoeven meten met een jongere generatie. De gesettelde superster, die behaaglijk warm geruggesteund door een groot orkest croonend over het podium schuifelde en zijn dansers had ingeruild voor de sidekick voor het idool op leeftijd: de barkruk.

George Michael: popster die zijn eigen imago ontsteeg

Foto: AP

Goto first page

De Amerikaanse actrice uit Star Wars groeide op als Hollywoodaristocrate, en bleef haar leven lang prinses Leia, de vrouwelijke heldin in de ruimtesage van George Lucas.

Carrie Fisher bleef haar leven lang prinses Leia (+)

Foto: Getty

Goto first page
Scroll to continue
Swipe to continue