Loading...

Melding

Dit multimediaverhaal bevat video- en geluidsfragmenten. Zet het geluid aan.

Gebruik het muiswiel of de pijltjestoetsen om tussen pagina's te navigeren.

Swipe om tussen pagina's te navigeren.

Hier gaan we

Oezbekistan

Logo https://verhalen.volkskrant.nl/oezbekistan

Open gaan de poorten van een gesloten rijk

Volledig scherm

Foto's: Yuri Kozyrev
Tekst: Tom Vennink

Oezbekistan is een van de meest repressieve landen ter wereld en een van de beruchtste dictaturen. Maar sinds de dood van de brute alleenheerser Islam Karimov een jaar geleden, gaan de poorten van een gesloten rijk open. Hoe nu verder?

Het doet denken aan de Sovjet-Unie na 1953, na de dood van Jozef Stalin. De grote leider is dood en voor het eerst sijpelen de verhalen van diens slachtoffers naar buiten. Over gevangenissen, waar mensen dagelijks werden gemarteld en levend werden gekookt. Over dagelijkse vergiftiging in een psychiatrische kliniek.

Maar wordt er getrouwd, dan trommelt het bruidspaar alle familieleden en kennissen op in een trouwpaleis met wanden als goud en zilver. Voor de pilafmaaltijden worden gemakkelijk 60 kilo rijst en 60 kilo paardenvlees ingeslagen. En waar worden de foto's van het bruidspaar genomen? Natuurlijk, het standbeeld van een man met de rechterhand losjes in de jaszak: Islam Karimov. 

Sluiten
Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Mamadali Machmoedov

Volledig scherm

Mamadali Machmoedov, een tengere man van 76 jaar oud, heeft 17 jaar doorgebracht in gevangenissen waar mensen levend gekookt zijn. Vroeger was hij voorzitter van de nationale schrijversvereniging, een statig instituut in voormalige sovjet-republieken. Alleen had hij tegen de verkeerde persoon gezegd dat hij tegen het beleid van Karimov is. ‘Ik was nogal naïef toen.’

Nog geen week later zat hij in een kelder; de plek waar gemarteld wordt voorafgaande aan een bliksemsnelle rechtszaak. Daar zou hij valse beschuldigingen hebben bekend om de martelingen te laten stoppen. Tegen die tijd waren zijn nagels al met een tang uit zijn tenen getrokken. Wie met hem omging, moest oppassen. ‘Veertig mensen zijn opgesloten omdat ze mij kenden, vijftig tot zestig anderen verloren hun baan.’

Sluiten
Naar boven

Naar boven

Naar boven

Jamshid Karimov

Volledig scherm

Jamshid Karimov is de neef van de overleden president. Een half jaar geleden werd de 50-jarige Karimov ontslagen uit de psychiatrische inrichting waar zijn oom hem de afgelopen tien jaar had opgesloten. Vroeger was hij oorlogsjournalist, maar zijn oom was bang dat hij zijn mond open zou doen in het Westen. ‘Dat zou een schande voor hem zijn. Hij vond zijn reputatie belangrijker dan zijn familie.’

In de kliniek werd hij volgens eigen zeggen elke dag vergiftigd door medewerkers die iets in zijn mok met groene thee stopten. ‘Dan begon mijn hart te kloppen als een beest, wel 10 uur langs. Ik kon niks, alleen zitten.’ Ieder half jaar schreven de artsen een brief naar hun leidinggevenden dat hij niks mankeerde, maar hij moest toch zijn behandeling voortzetten. Nu woont hij sinds een half jaar in de stille stad Dzjizak, waar hij verder kan gaan met zijn leven.

Sluiten
Naar boven

Naar boven

Naar boven

Naar boven

Samandar Koekanov

Volledig scherm

Hij was de grootste persoonlijke vijand van oud-president Karimov: Samandar Koekanov. Begin jaren 90 was Koekanov de rijkste man van Oezbekistan dankzij de verkoop van 45 duizend schapen, maar toen hij vervolgens de olie-industrie in ging, verdween hij. 24 jaar heeft hij door Karimov opgesloten gezeten. ‘Karimov vermoedde dat ik in staat was om een coup van de oppositie te financieren. Maar ik wilde geen land regeren. Ik wilde gewoon zo rijk zijn als Rockefeller.’

Nu hij weer een vrij man is, wil Koekanov zelf de regering in. ‘Ze noemen mij de Mandela van Centraal-Azië.’ Persoonlijk gelooft hij in het einde van de eenzaamheid van Oezbekistan, hij wil dat de poorten van het land open gaan. Nu is het nog wachten op rehabilitatie door de regering. Dan kan hij weer aan het werk.

Sluiten
Naar boven

Naar boven
Naar boven
Scroll om door te gaan
Swipe om door te gaan